Türkiye'nin
batısında, Menderes Nehrinin güneyinde yer alan antik devirde Karya Bölgesinin
kuzeybatı köşesini oluşturan Latmos Dağlarına zik zak çizen silüeti nedeniyle
Beşparmak Dağları adı verilmiştir. Günümüzde Beşparmak Dağlarının kuzey kısmı
Aydın, güney kısmı ise Muğla'nın sınırları içerisindedir. Dağın eteklerinde Bafa
Gölü yer alır. Gölün yarısı Muğla diğer yarısı ise Aydın sınırları içierisindedir.
Büyük Menderes Nehri Afyon'un Dinar ilçesi yakınında,
deniz seviyesinden bin metre yükseklikteki dağlardan doğar. Nehre daha sonra bir
çok kol eklenir. Önce kuzeybatı, sonra da güney ve güney batı doğrultusunda tam
560 km. yol kateder Büyük Menderes, Söke'nin sınırlarından Ege Denizi'ne kavuşur.
İlk çağlarda Ege Denizi'ne açılan oldukça derin bir körfez (Latmos Körfezi-2500
yıl kadar önce) durumdayken, Büyük Menderes bıkıp usanmadan yıllarca taşıdığı
alüvyonlarla körfezin önüne kapatır.
Denizle
bağlantısı kesilen Latmos körfezi de bugünkü Bafa Gölüne dönüşür. Alanı yedibin
hektar olan gölün maksimum derinliği 25 metre. Göl çevresi Akdeniz bitki örtüsüyle
kaplıdır. Ilgın ve zeytin ağaçları vardır. Gölde 5 ada olup bunlardan biriside
yarım ada İkizcedir. Menet, Kahvehisar, Kargaasarı, Kapıkırı Adası bulunmaktadır.
İkizce Adası yarım ada olup göl içinde bulunan ada Meryem Anaya hitaben yapılmış
manastır olarak bilinir.
Herakleia'nın
İ.Ö. 5.yy.da bütün Ege kentleriyle birlikte Attika Delos Deniz Birliğine üye olduğu
Ortaçağın sonralarına kadarda yerleşime sahne olduğu bilinmekte.
Beşparmak
dağının yaklaşık 1375 m,yi bulan ve Zeus,un kutsandığı zirvesinde büyük bir olasılıkla,
Neolitik devirden başlayarak Karya Bölgesindeki hava ve yagmur tanrıları da kutsanmış,
bu kült geleneği ortaçağa kadar süregelmiştir. Latmos Dağı eski dönemlerden bu
yana insanların dinsel inanışlarında önemli bir yer tutuğundan burada eski yerleşim
izlerine ilk olarak 1994 yılında 25 adet kaya resmi bulunmuştur. Devam eden çalışmalar
sonucu 2003 yılında tarih öncesi mağara kaya resimleri sayısı 130'u bulmuştur.
İ.Ö.1 binin başlarında Karialılar tarafından Latmos atlı küçük
bir koloni kenti olarak kurulmuş Daha sonra Hellenistik devirde (İÖ300'lerde)hemen
yanına kurulan Heraklia onun yerini almış Hellenistik devirde eski Latmos kentinin
hemen yanındaki kayalık ve çok engebeli araziye kurulan Herakleia kenti 65 gözetleme
kulesi veuzunluğu 6,5 km. ye ulaşan çok iyi korunmuş surlarıyla dikkat çekiyor.
Antik kentte, surlardan başka Agora, Athena Tapınağı, meclis binası (bouleuterion),
kaya mezarlarını görünce insan masallar diyarında hissediyor kendini.
Göl
ve çevresi Tabiat Parkı olup 256 çeşit kuş türü bulunmaktadır.Kuş türlerinin bir
kısmı Avrupa ve Dünya genelinde nesli tükenmekte olan kuş türleri Bafa Gölü ve
çevresinde her mevsim görülmektedir.Bunlardan bazıları Dünya genelinde olanlardan
AKKUYRUKLU KARTAL, BEYAZ LEYLEK, GÖK DOGAN, KÜÇÜK KARABATAK. Avrupa genelinde,
KÜÇÜK BALABAN, GECE BALIKCISI, ALACA BALIKCIL, ERGUVANİ BALIKCIL, YILAN KARTALI,
ANGIT,SAZ DELİCESİ, KIZIL ŞAHİN, UZUN BACAK, İZMİR YALI ÇAPKINI, ALACA YALI ÇAPKINI,
KÜÇÜK KERKENEZ olan kuş türleri. Bir zamanlar adını, kuzeydeki Latmos Dağlarından
(Beşparmak) alan, körfezin kuzeydoğusu kıyısında kurulan Herakleia antik kentinin
adı da "Latmos Herakleia"olarak dağ ile birlikte anılır. Adını, mitolojideki
yarı tanrı Herekles'ten alan diğerleriyle de karıştırılmamış olur böylece.